Je eerste electronica opdracht is niet zo moeilijk. We vertellen precies wat je moet doen, in enkele eenvoudige stappen.

Wat heb je nodig

Bij de lessen die we op de scholen geven gebruiken we veilige werkplekken met temperatuur geregelde soldeerbouten. Je kunt natuurlijk zelf je werkplek inrichten, maar de lab box van Junior IOT is met 15 werkplekken een stuk makkelijker en voordeliger: https://junioriot.nl/shop-soldeerwerkplek/

Onderdelen voor de oefeningen kan je zelf aanschaffen in diverse losse keuzes. Maar gelukkig zijn deze ook bij Junior IOT beschikbaar als kant-en-klare werksets:

Voor de docent

In plaats van de controle proberen te krijgen over de groep, vertel ik ze liever waarom ik op deze manier lesgeef. Graag geef ik ruimte aan de leerlingen om ze zelf technologie te laten ontdekken. Op werkplaatsmomenten werken we samen en daarbij hoort een beetje geluid.
En als ik dan iets vertel dan hoort iedereen aan mijn uitleg-stem dat je even stil kunt zijn. Help elkaar en herinner elkaar dan om dan even stil te zijn. Dan hoef ik mijn uitleg maar één keer te vertellen en dan hebben we meer tijd over voor leuke dingen.
Bij een jongere groep vertel ik ook dat ik dit al een paar honderd keer heb uitgelegd, en dat ik het graag één keer voor iedereen voor wil doen. Daarbij gebruik ik ook gebaren zodat je sneller ziet wat ik bedoel, en dat betekent dat ik vaak even wacht (‘ahum’) tot iedereen naar mij kijkt. Met kinderen werkt dit vaak erg goed, maar bij volwassenen en directeuren kan het wat lastig worden 😉

Veiligheid is belangrijk, dus let op elkaar

Belangrijk is dat leerlingen naar de vakdocent luitseren, anders gaat het niet lukken met de veiligheid. Maar ook ik iets belangrijks aan het doen ben (koffiedrinken) dan is alles veilig omdat de leerlingen ook actief op elkaar letten. Dat is ook de belangrijkste reden om ze met z’n twee aan een werkplekje te zetten.

We benadrukken dat er geen soldeerdruppels gemaakt mogen worden. Solderen doe je door soldeertin tegen het werkje te smelten, niet los! Losse druppels zijn heet en kunnen pijn doen aan de nieuwsgierige kindervingers. Overmatige rookwolkjes zijn onnodig en zijn niet goed voor de kinderen en het brandalarm. We stellen dat het absoluut verboden is om losse soldeerdruppels te maken.

Veiligheid, dat gaat ook over het rookwolkje. De leerlingen zelf zitten relatief kort in de workshop, dat is prima in orde. Maar de vakdocent zelf staat iedere week, iedere dag, elk uur bij alle tafeltjes te helpen. Sommige mensen merken dan een gevoeligheid, en dat speelt eerder in een kleinere ruimte en bij minder ventilatie. Als daar vanuit de vakdocent behoefte aan is dan filteren we de lucht met mooie koolstof filrers – van de Ikea. We plaatsen deze naast de werkplek, of indien nodig schuin boven het werkmatje.

Voor de leerkracht en de vakdocent: We vertellen niet over de batterij en wat er mis kan gaan, omdat juist die informatie een aantrekkende werking op de kinderen zou kunnen hebben. We stellen onderstaande informatie beschikbaar aan de school. Klik de ‘details’ open om verder te lezen.

Batterijen in onze workshops.
Risico? Over batterijen lezen we dat echte problemen niet vaak optreden, en met de medische zorg in Nederland worden eventuele problemen goed opgelost. Bij knoopcel batterijen bestaat een kans dat een kind deze inneemt, en we lezen dit artikel over huisarts en wetenschap: https://www.henw.org/artikelen/complicaties-bij-babys-en-peuters-die-een-batterij-hebben-ingeslikt en van de consumentenbond: https://www.consumentenbond.nl/kind-en-veiligheid/batterij-ingeslikt . Deze informatie vertelt dat bij klachten direct de huisarts wordt ingeschakeld. De huisarts grijpt direct in wanneer de batterij is blijven steken in bijvoorbeeld de slokdarm, en in andere gevallen wordt afgewacht.Overweging. Onze CR2032 is een lithium batterij van 20 mm. We lezen dat de chemische inhoud minder gevaarlijk is dan bij andere batterijen. Ook lezen we dat de electrische werking in incidentele gevallen schade kan geven als de batterij inwendig op één plek vast zit. In dat geval zal de huisarts ingrijpen, wellicht op verglijkbare wijze als bij een vastzittend muntje of ander voorwerp. Onze batterijen zijn niet heel sterk, we verwachten geen bijzonderheden. De medische zorg is goed toegankelijk, en we menen veilig kunnen werken met deze batterijen bij kinderen die het kunnen uitleggen als er iets mis is.Gefundeerde keuze. Om een aantrekkende werking te voorkomen geven we bewust geen waarschuwing over mogelijke gevaren van de batterij. Leerlingen in ons reguliere programma in groep 5 t/m 8 mogen zelfstandig met de batterij werken. Als groepen 3 en/of 4 worden toegevoegd aan ons reguliere programma, dan geldt daar hetzelfde. Bij kinderen van groep 1, 2, 3/4 laten we de school meestal nog extra kiezen hoe om te gaan met batterijen: doorgaans kiest de school ervoor om deze kinderen ermee te laten werken in onze workshop, en vanaf groep 3 mogen de werkjes en de batterij met het kind worden meegegeven. Het is daarnaast goed als de school in een nieuwsbrief nog eens terloops aangeeft dat kinderen in onze workshops werken met electronica, batterijtjes en licht.

 

Een proefles bekijken

Je mag hier ook een proefles bekijken. Zo zie je hoeveel aandacht ik besteed aan de uitleg van de veiligheid. Let op: deze film duurt een uur!


Licht maken zonder te solderen

We willen samen ontdekken hoe je zelf met een batterijtje licht kunt maken.

Docent: je deelt de batterijen en wat Leds uit. Meestal leg ik hier en daar een stapeltje spullen neer. Ik begin dan gewoon met mijn uitleg om te ontdekken of deze groep leerlingen al spontaan voor elkaar wil zorgen. Dit gaat over zelf organiseren en samenwerken. Waar nodig geef ik een tip: ‘Ach, help elkaar maar even’.
Leerlingen zorgen ervoor dat ze allemaal een batterij en wat Leds hebben.
Gebaren: Mijn gebaar voor de batterij is een vlakke hand, mijn bedoeling is dat we de batterij van tafel oppakken (hand beweegt naar verticaal in de lucht) en kijken waar de plus is (wiebelen voor mijn ogen). De led (een V-vorm met mijn andere hand) beweegt van de tafel naar de batterij-hand die nog steeds voor mijn gezicht is. De led gaat op de batterij (schuif de V over de batterij hand). Soms moet je hem omdraaien (de V-hand beweegt van de batterij hand, en komt omgedraaid terug).

Neem de batterij in je hand. Op de batterij zie je een plus, dit is de pluskant van de batterij en de andere kant is dan de min. Nu neem je de led, en schuif deze als een knijper over de batterij. Bij sommige van jullie zal je meteen licht zien. Met een led kan de stroom maar één kant op, dus soms moet je hem omdraaien. Lukt het, hoe veel hebben er nu al licht gemaakt? Kijk ook even bij iemand die naast je zit.

De creatieve kinderen maken spontaan een bloemetje met meerdere ledjes op de batterij. Voor mij is dit een teken dat ze goed op dreef zijn. Ik geef graag een complimentje voor de creativiteit.

Extra: Als je meerdere kleuren Leds gebruikt, dan zie je vaak dat rood het wint van blauw. Het rode Ledje neemt makkelijker de energie van de batterij, en dan blijft er minder over voor blauw. Wat gebeurt er als je het rode Ledje er dan af haalt?
De ‘zoveel als je kunt battle’ op de batterij
–> Speciaal voor de mensen zonder soldeerbout hebben we nog meer oefeningen verzonnen, maar nu met koper tape. Lees snel verder: https://junioriot.nl/pet/

Solderen en veiligheid, hoe werkt dat?

Let op: Voordat je voor het eerst gaat solderen, leren we over de veiligheid met deze oefening: https://junioriot.nl/solderen-veiligheid/

 

Licht maken met solderen – stap 1, ontdek hoe het werkt

Je hebt gezien dat je met een LED en een batterij licht kunt maken. Je ziet dat het werkt, maar het gaat ook makkelijk weer los. We kunnen dat beter doen met solderen. Maar we solderen nooit op de batterij! Kan je raden waarom niet?

  • Solderen op een batterij is erg lastig
  • De batterij kan stuk gaan of ontploffen (met onze kleine, goedkope batterij is dat geen echte ontploffing)
  • Je kunt de batterij niet meer vervangen.

We solderen dus nooit op de batterij. Gelukkig hebben we daarvoor een batterijhouder. Nu pak je allemaal een batterijhouder en wat Ledjes.  Leerlingen werken samen om te zorgen dat iedereen heeft wat je nodig hebt.

Neem de batterijhouder. Aan de ene kant steek je de batterij erin. Aan de andere kant heb je drie scherpe puntjes (auw!), waaraan je heel goed kunt solderen. Pak een LED, en maak deze iets breder. Hou de pootjes van de LED tegen twee van de drie pootjes van de batterij houder.

Soms moet je de led omdraaien om licht te maken. Je ontdekt dat je altijd het middelste en een zij-pootje gebruikt om licht te maken.

Licht maken met solderen – stap 2, echt solderen

Ik leg meestal de batterijhouder zo neer dat één van de pootjes steunt op één pootje van de led. Zo blijft het goed liggen terwijl ik het eerste contact vast soldeer. Dan zit het eerste pootje vast. Daarna buig ik het volgende pootje zodat ik deze ook kan solderen. Probeer maar eens, en help elkaar.

Je kunt jouw apparaat op verschillende manieren bouwen. Belangrijk is dat je van de batterijhouder twee pootjes gebruikt die naast elkaar zitten. Hoe zet je het licht uit? Door de batterij eruit te halen!

Soms werkt het niet. Probeer dan eerst de batterij om te draaien. Controleer ook of je van de batterijhouder de twee pootjes naast elkaar hebt gebruikt. Iets los solderen gebeurt door de soldeerbout er even tegenaan te houden.

Extra: Hoe werkt het apparaat wat je hebt gemaakt? Stroom maakt een reis om de energie van de batterij naar een andere plek te brengen. Je ziet aan jouw apparaat dat de stroom op reis kan van de ene kant van de batterij naar je ledje, en dan door je ledje verder naar de andere kant van de batterij. Het is een kringetje. Je moet altijd twee kanten van je batterij gebruiken, en twee kanten van je ledje. Als het geen kringetje is, dan werkt het niet. We noemen dit een stroomkring.

Een uitleg filmpje:

 

Zelf de lessen bekijken:    junioriot.nl/soldeeroefening

Leerlingen werken vaak op verschillende snelheid. Een aantal gaat sneller en is in staat de anderen te helpen met extra uitleg. Zo ontstaat een hechte groep waarin ieder een eigen waardevolle plek vindt. Naarmate we verder komen in de lessenserie, komen er extra tips voor extra uitdagingen (verdieping en versnelling).

Het ‘zelf je weg vinden’ is dan ook om meerderen redenen interessant. Samen pakken we onze laptops en navigeren via de adresbalk naar junioriot.nl/soldeeroefening

  • Mééster, juf, je website doet het niet! Het internet is stuk?  – – – hoera, een kans om te leren dat je elke letter van de url goed moet intiepen.
  • Juf, welke moeten we kiezen? – – – deze kinderen hebben wellicht gezocht via het google zoekveld. Dat is ook goed, maar als je de url weet dan gebruik je liever de adresbalk

De Zoveel als je kunt battle

 

Lichtje met een schakelaar

Het licht in je kamer doe je aan en uit met een schakelaar. Wij hebben ook schakelaars om mee te werken. Je ziet aan de schakelaar drie pootjes. En het schuifje van de schakelaar verbindt telkens twee pootjes naast elkaar.

Je mag jouw apparaat aanpassen. Om lekker te werken gebruik ik het liefst het zij-pootje van de batterijhouder. Maak daar de verbinding van het ledje los, door de soldeerbout er tegenaan te houden. Op die plek soldeer je het zij-pootje vast van de schakelaar, dus het zij-pootje van de schakelaar gaat aan het zij-pootje van de batterijhouder. Dan soldeer je het losse pootje van de led aan het middenpootje van de schakelaar. Kan je jouw lichtje aan- en uitzetten met de schakelaar? Misschien moet je de batterij nog omdraaien.

Als je het goed hebt gedaan, dan heb je twee kanten van de batterij gebruikt, dus twee pootjes naast elkaar aan de batterij houder. Je hebt ook twee pootjes naast elkaar gebruikt van de schakelaar. En je hebt twee pootjes van de led gebruikt.

Extra: Je ziet dat de stroomkring nu anders is geworden. De stroom gaat van de ene kant van de batterij, door de led, door de schakelaar, naar de andere kant van de batterij. Het is nu een stroomkring die je kunt onderbreken met de schakelaar. Als je hieraan denkt kan je ook de werkjes controleren die nog niet werken.

Per les kan je meestal maar één batterij gebruiken. Wel mag je, als je tijd over hebt, zelf verzinnen hoe je een extra schakelaar en een extra led aan je werkje kunt monteren. Dit is extra, dus je moet het ongeveer zelf uitzoeken. Kijk dan ook even bij iemand bij wie het al is gelukt!

Als je samen genoeg onderdelen hebt, dan kan je misschien ook verder met het RGB licht-orgel: https://junioriot.nl/rgb-lichtorgel/

Wat kan ik nu verder nog doen?

Je kunt hierna verder met het RGB-lichtorgel, zie https://junioriot.nl/rgb-lichtorgel/. En daarna kan je proberen te solderen op een PCB printplaat: https://junioriot.nl/circuit-op-printplaat/

Bij de creatieve vakdocenten kunnen de leerlingen ook aan de slag met electronica gecombineerd met ijzerdraad. https://junioriot.nl/electronica-met-ijzerdraad/

Docent: Solderen als stap naar technologie in het onderwijs

De uitleg voor de leerkracht is op deze pagina iets ingesprongen. Een uitgebreide toelichting en visie staat bovendien op https://junioriot.nl/soldeeroefening-leerkracht/

“Op veel scholen is er maar weinig ruimte om écht even te prutsen. Voor de projecten van Junior IOT is dat geen probleem. Je bouwt een eigen trilrobot met onze soldeeroefening om te ervaren dat je dit ook makkelijk in de klas kunt doen. De nieuwe flyer legt de stappen uit.”

Geen voorkennis, wel doorpakken met technologie

Als deelnemer, maar ook als docent, heb je eigenlijk geen voorkennis nodig. Tegelijk zijn de oefeningen ook leuk voor leerlingen die al delen van de techniek denken te kennen. Deze oefeningen is niet leeftijdgebonden. Ik werk met groepen leerlingen van zo’n 7 tot 77 jaar oud.

Deze les mag iedere school gewoon gebruiken

De soldeerles op deze pagina mag je van ons gewoon gebruiken. Ook zonder een afspraak met Junior IOT. Dit is een uitzondering voor deze pagina, omdat we deze introductie voor technologie graag willen terugzien op zoveel mogelijk scholen. Voor de andere pagina’s op onze website geldt een andere afspraak. Kopiëren en hergebruik van onze informatie is zonder verder overleg niet toegestaan.

Je kunt voor je workshops je eigen materialen en gereedschappen gebruiken. Ook kan je deze aanschaffen bij Junior IOT. Stuur ons daarvoor een email: [email protected]