Je eerste electronica soldeeropdracht is niet zo moeilijk. We vertellen precies wat je moet doen, in enkele eenvoudige stappen.

Je kunt dit rustig even nalezen in onze beknopte flyer

Inspiratie voor de wereld van technologie

We vinden het belangrijk om een koppeling te leggen tussen de inspiratie voor technologie en de wereld om ons heen. Bijna elk ding in de wereld om ons heen bestaat uit electonica onderdelen, of is in ieder geval gemaakt, ontworpen, verhandeld en vervoerd met behulp van technologie waar electronica een onderdeel van uitmaakt.

We herkennen daarin dat met name de electronica en soldeervaardigheden een belangrijke betekenis hebben in de moderne wereld om ons heen. Het Junior IOT aanbod begint daarom met de soldeervaardigheden. We leggen de nadruk op zelf onderzoeken en ontdekken, waardoor we alle theorie en andere thema’s buiten deze workshops houden.

Een werkplek met een knappe soldeerbout

Bij de workshops gebruiken we de veilige werkplekken met temperatuur geregelde soldeerbouten.

Je kunt natuurlijk zelf je werkplek inrichten, maar meestal is de lab box van Junior IOT met 15 werkplekken een stuk makkelijker en voordeliger: https://junioriot.nl/shop-soldeerwerkplek/

De werkplek en de veiligheid

Deze foto is voor mij een ezelsbruggetje voor een paar belangrijke stukjes uitleg over de veiligheid. Veiligheid is belangrijk, deze uitleg is iedere keer verplicht.

  • Als je het niet gebruikt staat de soldeerbout op het steuntje. Controleer dit bij elkaar. Een soldeerbout die weg rolt maakt makkelijk een gat in je trainingspak, en dat groeit niet zomaar weer dicht.
  • De soldeerbout blijft altijd boven het matje. Al het andere blijft buiten het matje. Ellebogen en slapende leerlingen blijven buiten het matje. Waarschuw elkaar. Toets: mag de ene soldeerbout op het andere matje meehelpen?
  • De soldeerbout zetten we op 350 graden. Het kan wel veel warmer, maar dan kan het soldeertin spetteren. Dat is gevaarlijk en is niet goed voor de leerlingen. Kouder kan ook maar dan soldeert niet iedereen even lekker. We kiezen daarom 350 graden.
  • Maak absoluut geen soldeerdruppels. Grote rookwolkjes zijn slecht voor de leerlingen en het brandalarm. De soldeerdruppels zijn net zo heet als de soldeerbout. Leerlingen kunnen zich daaraan bezeren. Bovendien geeft het te veel rommel. Het is daarom het ten strengste verboden om soldeerdruppels te maken. Let op elkaar.
  • Je houd de soldeerbout vast als een pen. Niet als een zwaard. Zo kan je veiliger, en netter werken.

En een paar extra tips:

  • Werk met twee leerlingen per werkplek. Dan let je op elkaar en kan je elkaar helpen. Dat is beter voor de veiligheid.
  • Als een leerling met zijn of haar vinger tegen de soldeerbout komt, dan hoor je ‘au’. Meestal wil deze leerling dan gewoon doorwerken. Maar soms is er meer aandacht nodig, en dan loopt de leerling met de zere vinger even naar de kraan. Als daarna nog meer aandacht nodig is, dan doen we er wat zalf op.
  • Wat je maakt mag je meenemen. Dat doe je dan in een doorzichtig zakje.
  • Help elkaar. Dit is belangrijk, zodat je straks met lastigere oefeningen hulp kunt vinden.
  • Per leerling één batterij. Je mag één batterij mee, dat is beter voor het milieu, en zo hebben we later ook nog wat.

Veiligheid is belangrijk, let op elkaar

Belangrijk is dat leerlingen naar de vakdocent luisteren, anders gaat het niet lukken met de veiligheid. Maar ook als de vakdocent een andere kant opkijkt is alles veilig, omdat de leerlingen actief op elkaar letten. Dat is de belangrijkste reden om ze met z’n twee aan een werkplekje te zetten.

We benadrukken dat er geen losse soldeerdruppels gemaakt mogen worden. Solderen doe je door soldeertin tegen het werkje te smelten, niet los! Soldeertin wat tegen het werkje smelt is veel veiliger, en dat spettert niet. Bovendien, losse druppels zijn heet en kunnen pijn doen aan de nieuwsgierige vingers. Overmatige rookwolkjes zijn niet nodig en zijn zelfs niet toegestaan. We stellen dat het absoluut verboden is om losse soldeerdruppels en/of grote rookwolken te maken.

Materialen voor de oefeningen

Bij deze workshops gebruiken we materialen die we direct herkennen vanuit de industrie. Deze onderdelen zitten in alle apparaten om in de wereld om je heen!

Vanaf de eerste stap willen we dat de deelnemers zelf de materialen pakken. Zo zien ze waar ze straks zelf meer materiaal kunnen vinden. Wij zorgen ervoor dat deze materialen in voldoende aantallen aanwezig zijn om het creatieve proces verder aan te moedigen.

Deze onderdelen zijn bij Junior IOT beschikbaar als kant-en-klare werksets:

 

Licht maken zonder te solderen

We ontdekken samen hoe je zelf met een batterijtje licht kunt maken.

De docent zorgt ervoor dat de groepjes leerlingen wat batterijen en wat Leds hebben. Dit doen we meestal als één stapeltje per tafel. We ontdekken of deze groep leerlingen al spontaan voor elkaar wil zorgen. Onze aanpak gaat over zelf organiseren en samenwerken. Om dit soms nog extra aan te moedigen geef ik een tip: ‘Ach, help elkaar maar even’.
Leerlingen zorgen er op deze manier zelf voor dat ze allemaal een batterij en wat Leds hebben.

Neem de batterij in je hand. Nu neem je de led, en schuif deze als een knijper over de batterij. Bij sommige van jullie zal je meteen licht zien. Bij de andere leerlingen moet de led nog even worden omgedraaid. Probeer het maar eens. Kijk even bij iemand die naast je zit.

 

 

De creatieve leerlingen maken spontaan een bloemetje met meerdere ledjes op de batterij. Voor mij is dit een teken dat ze goed op dreef zijn. Ik geef graag een complimentje voor de creativiteit.

Extra: Als je meerdere kleuren Leds gebruikt, dan zie je vaak dat rood het wint van blauw. Het rode Ledje neemt makkelijker de energie van de batterij, en dan blijft er minder over voor blauw. Wat gebeurt er als je het rode Ledje er dan af haalt?
De ‘zoveel als je kunt battle’ op de batterij
Voor de mensen zonder soldeerbout hebben we nog meer oefeningen verzonnen, maar nu met koper tape: https://junioriot.nl/pet/

Voordat we gaan solderen – stap 1, ontdek hoe het werkt

Je hebt gezien dat je met een LED en een batterij licht kunt maken. Door te solderen kunnen we nu een lichtmachine maken. We solderen nooit op deze batterij, maar gelukkig hebben we daarvoor een batterijhouder.

Nu pak je allemaal een batterijhouder en wat Ledjes.  Leerlingen werken samen om te zorgen dat iedereen heeft wat je nodig hebt.

Neem de batterijhouder. Aan de ene kant steek je de batterij erin. Aan de andere kant heb je drie puntjes, waaraan je heel goed kunt solderen. Pak een LED, en maak deze iets breder. Hou de pootjes van de LED tegen twee van de drie pootjes van de batterij houder.

Soms moet je de led omdraaien om licht te maken. Je ontdekt dat je altijd het middelste en een zij-pootje gebruikt om licht te maken.

Je eerste rookwolkje. Indien extra uitleg nodig is.

Wanneer een klas nog wat wil wennen aan de veiligheid, dan geven we deze uitleg:

  • Op dit moment mag je nog niet aan de apparaten komen. We hebben nog niet uitgelegd hoe je deze veilig kunt gebruiken.

Voordat het een rommeltje wordt, vertellen we eerst deze uitleg.

  • Straks zetten we de soldeerbouten aan. Dan geven we op elke werkplek een stukje soldeertin (krinkeldraadje van 30 cm). We vragen je allemaal om even achteruit te schuiven. Als de soldeerbout aan staat dan zie je hoe warm deze is, dat zet je op 350 graden.
  • Dan laat je de soldeerbout lekker op zijn steuntje. Met het puntje van het krinkeldraadje raak je één keer heel even het puntje aan van de soldeerbout. Er komt dan een klein rookwolkje. En dan stop je meteen. Niet meer opnieuw.
  • Nu je weet wat er straks gaat gebeuren, is dat straks veel minder eng.

Solderen en veiligheid, hoe werkt dat? Let op: Voordat je voor het eerst gaat solderen, leren we over de veiligheid met deze oefening: https://junioriot.nl/solderen-veiligheid/

Licht maken met solderen – stap 2, echt solderen

Het solderen van een werkje doen we op de werkmat. Tijdens het solderen raken we de onderdelen niet aan. Ik leg meestal de batterijhouder zo neer dat één van de pootjes steunt op één pootje van de led. Zo blijft het goed liggen terwijl ik het eerste contact vast soldeer. Dan zit het eerste pootje vast. Daarna buig ik het volgende pootje zodat ik deze kan solderen. Probeer maar eens, en help elkaar.

Je kunt jouw apparaat op verschillende manieren bouwen. Belangrijk is dat je van de batterijhouder het middelste pootje en een zijpootje gebruikt. Leg eerst de spullen tegen elkaar op het matje. Verwarm de onderdelen met de soldeerbout. Doe de soldeertin erbij zodat je op je werkje een klein rookwolkje krijgt. Haal de tin en de soldeerbout weg en laat drie tellen afkoelen. Je ziet de stapjes op deze plaatjes:

    

Nadat het eerste pootje van het ledje vast zit, buig je nu het tweede pootje van het ledje tegen het zijpootje van de batterijhouder. Soldeer dit op dezelfde manier vast. Doet je lichtje het, of moet je nog de batterij omdraaien? Controleer of je van de batterijhouder de twee pootjes naast elkaar hebt gebruikt.

Hoe zet je het licht uit? Door de batterij eruit te halen! Iets los solderen gebeurt door de soldeerbout er even tegenaan te houden.

Extra: Hoe werkt het apparaat wat je hebt gemaakt? Stroom maakt een reis om de energie van de batterij naar een andere plek te brengen. Je ziet aan jouw apparaat dat de stroom op reis kan van de ene kant van de batterij naar je ledje, en dan door je ledje verder naar de andere kant van de batterij. Het is een kringetje. Je moet altijd twee kanten van je batterij gebruiken, en twee kanten van je ledje. Als het geen kringetje is, dan werkt het niet. We noemen dit een stroomkring.

Als je tijd over hebt: de Zoveel als je kunt battle

Sommige leerlingen ontdekken hoe je meer ledjes aan één machine kunt maken. Prutsen en proberen is hierbij enorm belangrijk: eerst proberen hoe het lichtje werkt, daarna vast solderen. Zoek het zelf maar even uit.

 

Lichtje met een schakelaar

Het licht in je kamer doe je aan en uit met een schakelaar. Wij hebben ook drukknoppen en schakelaars om mee te werken. Bij een schakelaar zie je drie pootjes. En het schuifje van de schakelaar verbindt telkens twee pootjes naast elkaar. Gebruik daarom van de schakelaar het middelste poortje en een zijpootje. Dit kan natuurlijk net zo makkelijk met een drukknopje.

Verzamel de onderdelen om een nieuw werkje te maken.

Maak opnieuw één van de pootjes van de led aan het middenpootje van de batterij houder. Het andere pootje van de led maak je aan het middelste pootje van de schakelaar.

Het zijpootje van de schakelaar maak je daarna vast aan het zijpootje van de batterijhouder.

Kan je jouw lichtje aan- en uitzetten met de schakelaar of de drukknop? Misschien moet je de batterij nog omdraaien.

Als jouw apparaat werkt, dan dan heb je twee kanten van de batterij gebruikt, twee pootjes naast elkaar aan de batterij houder. Je hebt twee pootjes naast elkaar gebruikt van de schakelaar. En je hebt beide pootjes van de led gebruikt.

Extra: Je ziet dat de stroomkring nu anders is geworden. De stroom gaat van de ene kant van de batterij, door de led, door de schakelaar, naar de andere kant van de batterij. Het is nu een stroomkring die je kunt onderbreken met de schakelaar. Als je hieraan denkt kan je de werkjes controleren die nog niet werken.

Per les kan je meestal maar één batterij gebruiken. Wel mag je, als je tijd over hebt, zelf verzinnen hoe je een extra schakelaar en een extra led aan je werkje kunt monteren. Dit is extra, je moet het ongeveer zelf uitzoeken. Kijk dan even bij iemand bij wie het al is gelukt!

Als je samen genoeg onderdelen hebt, dan kan je misschien verder met het RGB licht-orgel: https://junioriot.nl/rgb-lichtorgel-stemup/

Wat kan ik nu verder nog doen?

Je kunt hierna verder met het RGB-lichtorgel, zie https://junioriot.nl/rgb-lichtorgel-stemup/

En daarna kan je proberen te solderen op een PCB printplaat: https://junioriot.nl/circuit-op-printplaat-stemup/

Bij de creatieve vakdocenten kunnen de leerlingen aan de slag met de plus-oefeningen: https://junioriot.nl/soldeerplus-stemup/

Docent: Solderen als stap naar technologie in het onderwijs

We gebruiken de soldeeroefening als hulpmiddel om de aanpak van Junior IOT uit te leggen. Voordat we beginnen proberen we de leerlingen te inspireren door ze voor een deel zelf de materialen te laten pakken. We geven uitleg, maar alleen om zo snel mogelijk aan de slag te kunnen – de rest laten we zorgvuldig weg. In de activiteit geeft elke stap meteen een zichtbaar resultaat, wat de leerlingen helpt om direct betrokken te raken. Als begeleider kunnen we daarna het initiatief voor een deel van de oefening naar de leerlingen verschuiven. Het lastigste is dan om de leerlingen verder niet te helpen of te sturen. Leerlingen maken eigen keuzes, waardoor de werkjes aan het eind allemaal verschillend zijn. Alles is goed.

Een uitgebreide toelichting en visie staat op https://junioriot.nl/soldeeroefening-leerkracht/

“Met wat we nu in jouw workshop hebben gezien, willen we al onze workshops aanpassen. We zien nu leerlingen zelf actief aan de slag gaan die anders eigenlijk niet zo veel doen.” – Techniekdocenten van Campus013 na de eerste trainingsdag met Junior IOT.

Geen voorkennis, wel doorpakken met technologie

Als deelnemer, maar ook als docent, heb je eigenlijk geen voorkennis nodig. Tegelijk zijn de oefeningen ook leuk voor de ervaren vakgenoten. Deze oefeningen is niet leeftijdsgebonden. Ik werk met groepen leerlingen van zo’n 7 tot 77 jaar oud.

Solderen kleurig

Deze les mag iedere school gewoon gebruiken

De soldeerles op deze pagina mag je van ons gewoon gebruiken. Zonder een afspraak met Junior IOT. Dit is een uitzondering voor deze pagina, omdat we deze introductie voor technologie graag willen terugzien op zoveel mogelijk scholen. Voor de andere pagina’s op onze website geldt een andere afspraak. Kopiëren en hergebruik van onze informatie is zonder verder overleg niet toegestaan.

Je kunt voor je workshops je eigen materialen en gereedschappen gebruiken. Deze kan je aanschaffen bij Junior IOT. Stuur ons daarvoor een email: [email protected]